Tai i bobl leol yn parhau i ddiflannu yng Ngwynedd.

Mae arweinydd tai Gwynedd, y Cynghorydd Plaid Cymru, Craig ab Iago yn pryderu bod tai yn parhau i ddiflannu o afael pobl leol.

Ar ei garreg drws ei hun yn Llanllyfni, un pwnc sydd wedi cythruddo’r Cynghorydd sydd â chyfrifoldeb dros dai yng Nghyngor Gwynedd yw’r ffaith bod cwmnïau masnachol o Loegr sy’n gwerthu tai yn manteisio ar y farchnad, ac yn marchnata eiddo o safon fel ail dai.
 
“Rydyn ni’n gwybod bod prinder tai fforddiadwy ledled Cymru a bod rhestrau aros am dai gan gymdeithasau tai yn parhau i dyfu.”
 
Yn ôl y Cynghorydd, nid yw 60% o drigolion Gwynedd yn gallu fforddio prynu yr un tŷ yn y sir, heb sôn am dai o’r prisiau sydd i’w gweld yn gwerthu yng Ngwynedd ar hyn o bryd.
 
Yn ychwanegol, mae 40% o’r tai sy’n cael eu gwerthu ar y farchnad agored, sef tua 900 o’r 2250 o dai gaiff eu gwerthu fel tai gan gwmnïau masnachol ar y farchnad agored yng Ngwynedd bob blwyddyn, yn mynd i bobl o du allan i’r sir, fel ail dŷ.
 
“Mae cael cartref yn egwyddor greiddiol sydd, yn fy marn i, ddim yn cael ei ddiwallu gan bolisïau caeth, hen ffasiwn y Llywodraeth Lafur yng Nghaerdydd a’r Torïaid yn San Steffan. Mae angen chwyldroi’r sustem ddatblygu a’r system gynllunio yng Nghymru,” yn ôl y cynghorydd sydd â chyfrifoldeb dros y sector dai, cartrefu pobl, rheoli cofrestr dai y sir, digartrefedd, adeiladu ac ôl troed carbon ymysg meysydd eraill.
 
“Dyw marchnata tŷ ar y farchnad agored fel “second home, but is equally adept as a holiday let… an escape from the hustle and bustle of modern city life as a second home”* ddim yn helpu’r sefyllfa,” yn ôl y cynghorydd.
 
O fewn ward Llanllyfni, yn Nyffryn Nantlle, lle mae’r Cynghorydd Craig ab Iago a’i deulu yn byw, dyma’r dull (uchod) mae cwmni o Loegr yn marchnata cyn gapel sydd wedi ei drawsnewid yn dŷ, ‘Chapel Moriah’ - cyfle i brynu ail dŷ neu dŷ gwyliau.
 
“Am bris o £400,000, gallwch chi brynu’r tŷ bendigedig yma yn fy ward i. I’r cwmni o orllewin swydd Efrog sydd, yn amlwg, â dim dealltwriaeth am ogledd orllewin Cymru, does ganddyn nhw ddim syniad y drwg maen nhw’n ei wneud i’r gymuned yma, wrth hyrwyddo’r tŷ yn y ffordd yma.
 
“Y gwirionedd ydi, nad oes marchnad fawr leol i dŷ o’r math yma, mae’r pris allan o gyrraedd y mwyafrif o bobl leol. £16,000 y flwyddyn ydi cyfartaledd cyflog trigolion Gwynedd. Ac mae hyrwyddo’r cyn gapel yma, yn haerllug o agored, fel hyn, yn rhwbio halen ar y briw.
 
“Mae’n dangos diffyg ymwybyddiaeth leol, diffyg parch i’r gymuned a diffyg dealltwriaeth o’r tyndra cymunedol sy’n gallu codi ar lawr gwlad.”
 
Mae’r Cynghorydd wedi cysylltu â’r cwmni, EweMove, i’w hysbysu am ei anfodlonrwydd ac i geisio eu haddysgu am y broblem a’r tyndra gwirioneddol sydd o fewn cymunedau’r sir.
 
Yn ôl y Cynghorydd Craig ab Iago, sy’n magu tri phlentyn gyda’i bartner, Llio, mae angen trafodaeth aeddfed am gynllunio tai, am yr economi ac am y farchnad dai masnachol.
 
“Mae ffigyrau tai o’n cwmpas ni yn dychryn rhywun. Ac mae’r llif yn parhau i arwain at golled i gymunedau Gwynedd, wrth i’n trigolion sydd wedi eu magu yma, sy’n gweithio yma, ac sydd am barhau i fyw eu bywydau o fewn Gwynedd, fethu a fforddio prynu cartref o fewn eu milltir sgwâr.
 
“Yn ystod y cyfnod clo, mae’r 5 neu 6 o dai sydd wedi eu gwerthu yma ar fy stepen drws fy hun, yn Nyffryn Nantlle, wedi mynd i ddwylo trigolion o du allan i Wynedd. Ond dyw Gwynedd ddim yn unigryw, yn hyn o beth.
 
“Dwi wedi gwneud gwaith ymchwil i’r Ddeddf Tref a Chefn Gwlad 1990, ac mae St Ives, yng Nghernyw wedi defnyddio Cynllun Datblygu Cymunedol i reoli’r drefn gynllunio yno er mwyn sicrhau bod tai yn parhau yn eiddo pobl leol.
 
“Dros y misoedd nesaf, byddwn fel tîm gwleidyddol, y Blaid, yn trafod gydag Aelodau’r Senedd yng Nghymru, Aelodau Seneddol San Steffan, Gweinidogion a swyddogion Llywodraeth Cymru i weld sut yn union y gallwn ni ddylanwadu ar y drefn ddatblygu tai a chynllunio, yma yng Ngwynedd ac yng Nghymru.”
 
Yn ôl ffigyrau Cyngor Gwynedd, mae 16% o stoc dai y sir yn dai cymdeithasol a 12% o’r stoc dai yn ail dŷ i’r perchnogion. Gwynedd sydd â’r ffigwr uchaf drwy Gymru o’r stoc dai sy’n ail dŷ, ffigwr o dros 6000.
Y Blaid yng Ngwynedd lwyddodd i ddylanwadu ar y Gweinidog Tai, Julie James, i addasu polisi cefnogi busnesau bychain Llywodraeth Cymru, yn ystod y cyfnod clo, gan sicrhau na fyddai perchnogion ail dŷ yng Ngwynedd, yn derbyn cefnogaeth grant o £10,000 os nad oedden nhw wedi eu cofrestru fel busnes go iawn.
“Roedd posibilrwydd y byddai hyd at £18miliwn o arian o’r pwrs cyhoeddus yn cael ei dalu i berchnogion ail oedd wedi trosi o’r Dreth Anomestig i Dreth Busnes er mwyn osgoi talu unrhyw dreth o gwbl,” meddai’r Cynghorydd Craig ab Iago
“Roedd hyn yn bryder mawr i mi, cabinet Plaid Cymru Gwynedd ac i bedair o gynghorau eraill Cymru. Byddai wedi bod yn anfoesol i dalu’r arian yma i’r unigolion oedd yn disgyn i’r categori yma.”
Wedi ymgyrch galed, llwyddodd y Blaid yng Ngwynedd i ddylanwadu ar newid i bolisi Llywodraeth Lafur Cymru.

 


Byddwch y cyntaf i wneud sylw

Edrychwch yn eich e-bost am ddolen i fywiogi eich cyfrif.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.